Cách đọc vị bản thân khi ghen
Sự ghen tuông chỉ ra điều bạn sợ mất
Ghen tị là mong muốn có được thứ người khác đang có, còn ghen tuông là cảm xúc nảy sinh vì sợ mất thứ mình đang có. Bài viết giải thích cách đọc điều sự ghen tuông đang chỉ đến và chuyển nó thành một lời đề nghị thay vì che giấu hoặc để nó rẽ sang hướng khác.
“Bạn” trong bài viết này có thật sự giống bạn không? Khám phá miễn phí bạn là người thế nào trước mặt người khác và khi ở một mình →
Gần đây, người bạn thân nhất thường kể về một người bạn mới quen. Bạn ấy đăng ảnh hai người đi xem triển lãm vào cuối tuần, còn tôi trả lời: “Chắc vui lắm nhỉ!” Đó không phải lời nói dối, nhưng sau khi đặt điện thoại xuống, một góc ngực tôi lại nhói lên. Vì không muốn gọi cảm giác nhói ấy là ghen, tôi vô cớ nói “Dạo này mình hơi bận” rồi hoãn cuộc hẹn tiếp theo.
Ghen tuông là cảm xúc khó thừa nhận. Bởi nó khiến ta thấy mình như một người hẹp hòi. Nhưng càng che giấu, cảm xúc ấy càng rò rỉ ra những chỗ không ngờ tới. Trong bài viết này, chúng ta sẽ nói về điều sự ghen tuông đang chỉ đến, vì sao nó đến mạnh hơn với một số người và cách sử dụng cảm xúc ấy theo hướng không làm tổn hại mối quan hệ.
Ghen tị và ghen tuông là hai cảm xúc khác nhau
Trông có vẻ giống nhau, nhưng hai cảm xúc hướng về hai phía khác nhau. Ghen tị là mong muốn mình cũng có được thứ người khác đang có. Đây là chuyện giữa tôi và người đó, tức hai người. Ghen tuông là cảm xúc xuất hiện vì sợ ai đó lấy mất thứ mình đã có, chẳng hạn sự thân thiết với bạn bè, sự chú ý của người yêu hoặc vị trí của mình trong nhóm. Vì thế, sự ghen tuông thường có ba người xuất hiện. Đó cũng là lý do ghen tuông khiến ta xấu hổ hơn ghen tị. Bởi trong nó có lẫn mong muốn giữ chặt một người nào đó.
Sự khác biệt này quan trọng vì hai cảm xúc chỉ đến những nơi khác nhau. Ghen tị cho ta biết điều mình muốn, còn ghen tuông cho ta biết điều mình trân trọng và sợ mất. Nếu cảm giác co mình lại trước tin vui của người khác gần với bạn hơn, câu chuyện ấy được trình bày riêng trong Tôi cứ so sánh mình với người khác.
Con người bên ngoài chúc mừng, con người bên trong nhói lên
Ghen tuông phức tạp vì nó thường ẩn giữa con người trước mặt mọi người và con người khi ở một mình. Con người bên ngoài nói: “Tốt quá!” Con người bên trong lại nhói lên. Cả hai đều chân thành. Nhưng vì sự nhói đau bên trong quá đáng xấu hổ để có chỗ nói ra, nó rẽ sang hướng khác. Con người bên ngoài càng giỏi chúc mừng người khác, ta càng dễ giả vờ không nhận ra nỗi nhói đau bên trong mình.
Chẳng hạn vô cớ trả lời tin nhắn muộn, hoãn cuộc hẹn, nói một câu có gai dưới dạng trò đùa hoặc xem đi xem lại SNS của đối phương. Sự ghen tuông rò rỉ theo cách này khiến đối phương cảm nhận một khoảng cách mà họ không hiểu nguyên nhân, đồng thời khiến ta càng ghét chính mình. Sự ghen tuông bị che giấu bào mòn mối quan hệ nhiều hơn sự ghen tuông đã được gọi tên.
Những nét tính cách khiến sự ghen tuông đến mạnh hơn
Nét tính cách có biên độ cảm xúc rộng. Sự ghen tuông đi vào cơ thể trước cả suy nghĩ. Chỉ một bức ảnh cũng khiến tim chùng xuống, rồi cảm giác ấy kéo dài suốt cả ngày. Với nét tính cách này, chỉ cần hoãn phán đoán vào khoảnh khắc cơn ghen xuất hiện, quy mô của nó cũng sẽ thay đổi. “Cứ ngủ một giấc rồi dậy suy nghĩ” là một quy tắc khá tốt cho nét tính cách này.
Nét tính cách có tính hợp tác cao. Họ xem ghen tuông là cảm xúc không phù hợp với một “người tốt”, nên càng giấu sâu hơn. Nỗi buồn tích lại tương ứng với mức độ che giấu, và cuối cùng họ dễ âm thầm xa cách mà không nói lý do.
Nét tính cách có tính xã hội thấp. Họ dựa vào một số ít mối quan hệ sâu sắc hơn là nhiều mối quan hệ rộng. Vì thế, việc một người bạn thân có bạn mới có thể tạo cảm giác như một phần lớn thế giới của họ đang lung lay. Không phải vì họ ghét người bạn mới ấy, mà vì người bạn thân chiếm một vị trí rất lớn trong thế giới của họ.
Nét tính cách có tính xã hội cao. Họ nhạy cảm với vị trí của mình trong nhóm. Một cuộc hẹn chỉ thiếu mình hoặc cuộc trò chuyện nhóm diễn ra khi không có mình đều gây nhói đau mạnh mẽ.
Đọc điều sự ghen tuông đang chỉ đến
Trong sự ghen tuông thường có vài cảm xúc trộn lẫn: nỗi sợ mất đi, nỗi buồn vì cảm giác mình đã bị đẩy ra một chút và sự nghi ngờ bản thân rằng “Có phải vì mình chưa đủ tốt không?” Điều cần thiết cũng thay đổi tùy cảm xúc nào lớn nhất trong ba điều ấy. Nếu nỗi sợ lớn, bạn cần một cuộc trò chuyện để xác nhận mối quan hệ. Nếu nỗi buồn lớn, bạn cần thời gian bên nhau. Nếu sự nghi ngờ lớn, bạn cần thời gian chăm sóc bản thân.
Hãy chọn một tình huống khiến bạn ghen rồi lần lượt dịch sang từng ô bên phải. Bạn sẽ thấy con đường biến sự ghen tuông từ lời trách móc thành lời đề nghị.
| Tình huống khiến tôi ghen | Điều tôi sợ mất | Điều thực sự cần | Điều có thể nói |
|---|---|---|---|
| Bạn thân thường xuyên đi chơi với người bạn mới | Vị trí người thân thiết nhất với bạn ấy | Thời gian riêng của hai người | “Dạo này tụi mình ít có thời gian nói chuyện nên mình hơi tiếc. Tuần này đi ăn nhé?” |
| Người yêu hào hứng kể chuyện đồng nghiệp | Một khía cạnh của người ấy mà chỉ mình tôi biết | Cảm giác an tâm trong mối quan hệ | “Nói thật là mình hơi ghen. Dạo này hình như chúng ta ít thời gian bên nhau.” |
| Người cấp dưới được khen nhờ công việc tôi từng làm | Giá trị của tôi trong nhóm | Phần việc của tôi được công nhận | “Tôi có thể chia sẻ một lần về tiến độ phần mình phụ trách được không?” |
| Có một buổi tụ tập chỉ thiếu mình tôi | Vị trí của tôi trong nhóm đó | Cảm giác mình cùng thuộc về nhóm | “Chắc vui lắm nhỉ. Lần sau gọi mình với nhé!” |
Cảm giác sợ mất vị trí ở nơi làm việc càng khó nói ra. Trong trường hợp này, thay vì giải thích cảm xúc, cách thực tế hơn là làm cho phần đóng góp của mình được nhìn thấy. Nếu chủ động chia sẻ tiến độ như dòng thứ ba trong bảng, vị trí của bạn sẽ được thể hiện mà không cần tranh luận công lao thuộc về ai.
Năm cách dùng sự ghen tuông theo hướng bảo vệ mối quan hệ
- Thầm gọi tên nó. “Bây giờ mình đang ghen.” Bạn không cần nói thành tiếng. Sự ghen tuông đã được gọi tên sẽ ít rò rỉ sang hướng khác hơn và thực ra còn lắng xuống nhanh hơn so với khi bạn giả vờ không biết.
- Viết một dòng về điều bạn sợ mất. Hãy trả lời trong một dòng cho câu hỏi: “Bây giờ mình đang sợ mất điều gì?” Khi viết câu trả lời, bạn sẽ thấy đối tượng của sự ghen tuông không phải người bạn mới kia, mà là sự thân thiết giữa bạn và người bạn của mình. Bạn sẽ nhìn thấy điều cần bảo vệ thay vì người cần đối đầu.
- Nói thành lời đề nghị thay vì trách móc. “Dạo này cậu chỉ chơi với người đó thôi nhỉ” khiến đối phương phòng thủ. “Tuần này hai đứa mình đi ăn nhé” đưa cùng một cảm xúc sang hướng bảo vệ mối quan hệ. Ô bên phải của bảng trên chính là những lời như vậy. Trong tình yêu, nhiều khi chỉ cần mỉm cười nói một câu “Thật ra mình hơi ghen” là đối phương đã chủ động trấn an bạn.
- Giảm hành vi kiểm tra. Xem đi xem lại SNS hoặc lịch sử truy cập của đối phương không làm dịu mà chỉ nuôi lớn sự ghen tuông. Đặc biệt, nếu xem một mình vào đêm khuya, cảm giác nhói đau sẽ lớn lên gấp nhiều lần. Hãy quy định chỉ xem một lần mỗi ngày hoặc tắt thông báo trong một thời gian.
- Lấp đầy vị trí mà sự ghen tuông chỉ đến bằng những nơi khác nữa. Sức nặng đặt lên một mối quan hệ càng lớn, sự ghen tuông càng tăng. Hãy hỏi thăm một người bạn đã lâu bạn muốn liên lạc hoặc làm lại một việc từng thích thú khi ở một mình. Khi sức nặng dồn vào một người được chia bớt, cảm giác nhói đau cũng sẽ nhỏ đi.
Đừng đọc bài này theo cách sau
- Ghen tuông không phải cảm xúc xấu. Nó là tín hiệu cho thấy bạn có điều gì đó quý giá. Cảm thấy ghen cũng không khiến bạn trở thành người hẹp hòi.
- Tuy nhiên, dùng sự ghen tuông làm lý do để kiểm tra điện thoại của đối phương, quyết định họ được gặp ai hoặc đe dọa cắt liên lạc lại là chuyện khác. Khi ấy, nó trở thành sự kiểm soát chứ không còn chỉ là cảm xúc, và sẽ làm tổn thương cả hai người.
- Nếu sự ghen tuông lớn đến mức chiếm phần lớn thời gian trong ngày hoặc bạn khó ngừng những hành vi như vậy, hãy trò chuyện với chuyên gia. Ngược lại, nếu sự ghen tuông của đối phương khiến bạn mất tự do, trước tiên hãy thổ lộ với một người đáng tin cậy.
- Nếu nỗi bất an trong tình yêu thường chuyển thành ghen tuông, hãy đọc thêm Cứ yêu là tôi lại bất an và trở nên ám ảnh.
Lời kết
Sự ghen tuông là biển chỉ đường cho biết trái tim bạn đang níu giữ điều gì. Nếu xấu hổ và che biển chỉ đường ấy đi, bạn sẽ rẽ sang con đường không mong muốn. Nhưng nếu đọc nó, mối quan hệ và vị trí bạn muốn bảo vệ sẽ trở nên rõ ràng. Lần tới khi ngực nhói lên, trước khi che giấu, hãy thử hỏi một lần: “Bây giờ mình đang sợ mất điều gì?”
Bài kiểm tra tính cách miễn phí cho bạn thấy riêng biệt con người trước mặt người khác và con người khi ở một mình theo năm đặc điểm tính cách. Khi nhìn xem tính cảm xúc và tính xã hội nằm ở đâu tại hai vị trí, bạn sẽ thấy sự ghen tuông của mình vang lên mạnh mẽ từ nơi nào.
Bài viết này nhằm hỗ trợ việc thấu hiểu bản thân và không thay thế chẩn đoán hoặc tư vấn tâm lý.
“Bạn” trong bài viết này có thật sự giống bạn không?
Khám phá miễn phí bạn là người thế nào trước mặt người khác và khi ở một mìnhMiễn phí · Bắt đầu không cần đăng ký