Khi bạn ghét việc mình từng thích

Đã có thời tôi đan len một hai giờ mỗi tối sau khi tan làm. Ngay từ việc chọn sợi đã khiến tôi vui, và khi đếm từng mũi đan, tiếng ồn của cả ngày dần lắng xuống. Khi tôi đăng ảnh quàng chiếc khăn đã hoàn thành, một người bạn nhờ: “Làm cho tớ một chiếc nhé.” Sau đó là em của người bạn ấy, rồi đến đồng nghiệp trong công ty. Những lời nhờ vả tôi từng vui vẻ nhận dần trở thành danh sách, rồi danh sách ấy xuất hiện cùng thời hạn. Một buổi tối, khi nhìn giỏ len cạnh ghế sofa, lòng tôi nặng trĩu. Rõ ràng đây là việc tôi từng thích, nhưng hôm nay tôi chẳng muốn chạm tay vào.

Khi ghét một việc mình từng thích, trước tiên chúng ta nghi ngờ chính mình. “Vốn dĩ mình là người nhanh chán thế này sao?” Nhưng trong nhiều trường hợp, điều trở nên đáng ghét không phải chính việc ấy. Trong bài viết này, chúng ta sẽ tìm hiểu điều gì đã thay đổi bên trong khoảnh khắc việc từng yêu thích trở nên giống bài tập và cách đưa nó trở lại trạng thái nhẹ nhàng.

01Không phải việc đó trở nên đáng ghét, mà vị trí của nó đã thay đổi

Việc làm vì yêu thích thường thuộc về bản thân khi ở một mình. Không ai nhìn cũng được, làm không giỏi cũng được, hôm nay làm dở rồi dừng cũng được. Sự thoải mái ấy là một trong những lý do khiến ta yêu thích việc đó.

Nhưng khi có thứ gì đó bắt đầu gắn vào, vị trí của nó sẽ dịch chuyển. Khi xuất hiện người theo dõi, người chờ đợi và mục tiêu bằng con số, việc ấy dần chuyển sang bản thân trước mọi người. Bản thân trước mọi người là phía giữ lời hứa, đáp ứng kỳ vọng và tạo ra kết quả. Cùng là đan len, nhưng với bản thân khi ở một mình, đó là nghỉ ngơi; với bản thân trước mọi người, đó là giao hàng.

Khi vị trí dịch chuyển, một số điều cũng biến mất. Bản thân khi ở một mình từng có ba quyền tự do: tự do được vụng về, tự do được dừng lại giữa chừng và tự do không phải giải thích với bất kỳ ai. Khi việc đó chuyển sang bản thân trước mọi người, những quyền tự do này lần lượt mất đi. Kết quả vụng về khiến ta ngại cho người khác xem, dừng lại khiến ta thấy có lỗi với người đang chờ, còn ta phải trả lời câu hỏi vì sao dạo này không làm nữa.

Vì vậy, nói chính xác hơn, “Tôi đã ghét việc mình từng thích” gần với “Việc tôi từng làm ở nơi nghỉ ngơi đã chuyển sang nơi làm việc”. Công việc vẫn vậy, nhưng bản thân thực hiện nó đã thay đổi. Sự dịch chuyển này thường không diễn ra trong một lần nên khó nhận ra. Một lời nhờ, một mục tiêu cứ tích tụ từng chút, rồi một ngày đột nhiên hiện lên như gánh nặng.

02Bốn con đường khiến việc từng yêu thích trở nên nặng nề

Con đường dẫn đến sự nặng nề cũng khác nhau tùy thứ được gắn thêm vào. Mỗi khuynh hướng tính cách có một con đường đặc biệt dễ bị tác động.

Hiếm khi chỉ một trong bốn con đường mở ra. Chẳng hạn, khi làm việc được nhờ, ta bắt đầu ghi chép; khi đã ghi chép, ta lại muốn cho người khác xem. Chúng kéo nhau đến. Vì vậy, thay vì cố gỡ bỏ tất cả cùng lúc, thực tế hơn là giảm bớt trước một con đường khiến bạn thấy nặng nề nhất.

03Tự kiểm tra

Hãy nghĩ đến việc ấy và chọn những dòng phù hợp.

• Trước khi bắt đầu, tôi nghĩ trước tiên đến việc sẽ cho ai xem kết quả.
• Sau khi làm xong, cảm giác đầu tiên là nhẹ nhõm vì đã xử lý xong chứ không phải sảng khoái.
• Vào những ngày làm mà không ai biết, tôi lại thấy vui hơn một chút.
• Vào ngày không làm việc ấy, tôi cảm thấy tội lỗi mà không rõ lý do.
• Tôi khó nhớ lại khoảnh khắc đầu tiên mình bắt đầu yêu thích việc này.

Nếu nhiều dòng trong bốn dòng đầu phù hợp, khả năng cao việc đó đã chuyển về phía bản thân trước mọi người. Nếu riêng dòng thứ năm khiến bạn đặc biệt bận tâm, vấn đề nằm ở sự quen thuộc. Ngược lại, nếu không chỉ việc này mà gần như mọi việc đều khiến bạn cảm thấy như vậy, có thể không phải vấn đề của một việc cụ thể mà là toàn bộ nhiên liệu của bạn đã cạn. Khi ấy, hãy đọc Dạo này việc gì cũng phiền và tôi rất mệt trước.

04Năm cách đưa nó trở lại trạng thái nhẹ nhàng

05Đừng hiểu theo cách này

• Điều này không có nghĩa tuyệt đối không được cho người khác xem việc mình yêu thích. Cũng có nhiều người thấy vui hơn khi chia sẻ. Nếu nó đã trở nên nặng nề, hãy thử tách phần cho người khác xem và phần chỉ dành cho mình.
• Cũng không có nghĩa bạn phải yêu thích nó trở lại như trước. Cảm giác yêu thích đôi khi thay đổi như mùa. Buông xuống một việc từng đồng hành trong một giai đoạn cũng không phải thất bại.
• Đừng dán nhãn mình là người nhanh chán. Người cảm thấy đặc biệt vui khi học điều mới cũng có khả năng mạnh mẽ trong việc tìm đến niềm vui tiếp theo.
• Nếu không chỉ việc từng yêu thích mà bạn không còn hứng thú với bất kỳ điều gì trong thời gian dài và cuộc sống hằng ngày trở nên quá sức, hãy tìm tư vấn về sức khỏe tinh thần thay vì chịu đựng một mình.

06Lời kết

Nếu bạn đã ghét việc mình từng thích, đó có thể là tín hiệu cho thấy việc ấy đã bị chuyển đi quá xa. Trước khi vứt bỏ, hãy thử đưa nó về vị trí ban đầu một lần. Hãy tạm trả việc ấy về cho bản thân khi ở một mình, không có người xem, không có thời hạn và không có con số. Nếu ở đó bạn lại muốn bắt tay vào, việc ấy vẫn thuộc về bạn.

Bài kiểm tra tính cách miễn phí thể hiện riêng bản thân bạn khi ở trước mọi người và khi ở một mình theo năm đặc điểm tính cách. Khi xem tính tổ chức và tính khám phá nằm ở đâu trong hai hoàn cảnh, bạn có thể thấy việc mình yêu thích dễ trở nên nặng nề theo con đường nào.

Bài viết này nhằm hỗ trợ việc thấu hiểu bản thân, không thay thế chẩn đoán hay điều trị tâm lý.